SSL/TLS sertifikası nedir, nasıl çalışır?
Tarayıcıdaki kilit simgesinin arkasında bir sertifika, bir sertifika otoritesi ve bir güven zinciri var. Bu yazı, günlük işte ihtiyaç duyacağınız kadarını anlatır.
12 Ağustos 2026 · 6 dk okuma
Ne işe yarar
Bir TLS sertifikası iki şey sağlar: karşınızdaki sunucunun gerçekten iddia ettiği alan adına ait olduğunu kanıtlar ve trafiğin şifrelenmesi için gereken açık anahtarı taşır.
- Kimlik
- Sertifika, bir alan adını (ör. api.sirket.com) bir açık anahtara bağlar; bu bağı bir sertifika otoritesi imzalar.
- Şifreleme
- Tarayıcı ile sunucu, sertifikadaki açık anahtar üzerinden bir oturum anahtarında anlaşır; sonrasında trafik simetrik şifrelemeyle akar.
- SSL mi, TLS mi?
- SSL eski protokolün adı; bugün kullanılan TLS. Sektörde alışkanlıkla SSL sertifikası denir, kastedilen TLS sunucu sertifikasıdır.
Sertifikanın içinde ne var
- Alan adları
- Ortak ad (CN) ve alternatif ad listesi (SAN): sertifikanın geçerli olduğu alan adları. Modern tarayıcılar yalnız SAN listesine bakar.
- Açık anahtar
- RSA (2048 ya da 4096 bit) veya ECDSA (P-256, P-384). Özel anahtar sunucuda kalır, sertifikanın içinde yer almaz.
- Veren ve zincir
- Sertifikayı imzalayan ara otorite ve onun üstündeki kök. Tarayıcı, yaprak sertifikadan güvendiği bir köke kadar zinciri kurabilmelidir.
- Geçerlilik aralığı
- Başlangıç ve bitiş tarihleri. Süre dolduğunda sertifika, içeriği doğru olsa bile geçersizdir.
- Parmak izi
- Sertifikanın SHA-256 özeti. Aynı alan adı için verilmiş iki sertifikayı birbirinden ayırmanın en güvenilir yolu.
- Seri numarası ve iptal
- Otoritenin verdiği tekil numara; iptal durumu CRL ya da OCSP ile sorgulanır.
Tarayıcı neden güvenir
Güven, sertifikanın kendisinden değil, tarayıcı ve işletim sistemlerinin taşıdığı kök listesinden gelir.
- Chrome, Safari, Firefox ve Windows, macOS, Android, iOS kendi kök depolarını yönetir; yalnız buradaki köklerin imzaladığı zincirlere güvenilir.
- Bir sertifika otoritesinin kök depolarına girebilmesi için CA/Browser Forum kurallarına (Baseline Requirements) uyması ve yıllık bağımsız denetimden geçmesi gerekir.
- Kurallara uymayan otorite depodan çıkarılır; verdiği bütün sertifikalar tarayıcıda hataya dönüşür.
- Kurum içi PKI'dan verilen sertifikalara yalnız o kökü yüklemiş cihazlar güvenir; herkese açık sitelerde kullanılamaz.
Süre dolunca ne olur
- Tarayıcı tam sayfa uyarı gösterir; kullanıcıların çoğu ilerlemez.
- API çağrıları ve servisler arası bağlantılar TLS hatasıyla kesilir; mobil uygulamalar ve entegrasyonlar durur.
- Yük dengeleyici ya da ters vekil üzerindeki sertifika dolduğunda arkasındaki bütün servisler birlikte etkilenir.
- Sorun çoğunlukla bir sertifikanın hangi sistemlerde kurulu olduğunun bilinmemesinden çıkar: bir yerde yenilenir, üç yerde eski sürüm kalır.
Yaşam döngüsü
- İhraç01
Anahtar çifti üretilir; sertifika otoritesi alan adı denetiminden sonra sertifikayı imzalar. ACME ile otomatik ya da elle.
- Kurulum02
Sertifika, zinciri ve özel anahtar hedef sisteme yerleştirilir; servis yeniden yüklenir.
- Doğrulama03
Hedefin gerçekten yeni sertifikayı sunduğu canlı TLS bağlantısıyla kontrol edilir.
- İzleme04
Kalan süre takip edilir; eşik geçilince uyarı çıkar.
- Yenileme05
Süre dolmadan yeni sürüm alınır ve aynı adımlar tekrarlanır. 2029'dan itibaren bu döngü her sertifika için yılda sekiz kez dönecek.
- İptal06
Özel anahtar sızarsa sertifika otoriteye bildirilir ve iptal edilir; yerine yenisi alınır.
Sık sorulan sorular
- Ücretsiz sertifika ile ücretli arasında güvenlik farkı var mı?
- Şifreleme açısından yok; ikisi de aynı algoritmaları kullanır. Fark doğrulama seviyesi (DV, OV, EV), destek ve garanti gibi ticari unsurlardadır.
- Wildcard sertifika ne demek?
- *.sirket.com gibi bir alan adının bir seviye alt alan adlarının tamamını tek sertifikayla kapsar; daha derin alt alan adlarını (a.b.sirket.com) kapsamaz.
- Sertifika ile özel anahtar aynı şey mi?
- Hayır. Sertifika herkese açıktır ve dağıtılır; özel anahtar yalnız sunucuda durur. Anahtar sızarsa sertifika iptal edilmelidir.
- Kaç sertifikamız olduğunu nasıl öğreniriz?
- Ağ aralıklarını TLS ile tarayan bir keşif aracıyla; ardından her sertifikanın hangi sistemde kurulu olduğunu envantere bağlayarak.
Kaynaklar
Diğer yazılar
Sertifikalarınızı tek yerden yönetin
Envanter, süre takibi, ACME ile yenileme ve doğrulanmış kurulum; kendi altyapınızda.